# Araçlar ve Yardımcı Uygulamalar

Fatih Demir
kabalak@kabalak.net
2000.
Fatih Demir
Görkem Çetin
gorkem@gelecek.com.tr
2002/2003.
Görkem Çetin
Barış Çicek
baris@teamforce.name.tr
2004
2008
2009.
Barış Çicek
Muhammet Kara
muhammet.k@gmail.com
2011.
Muhammet Kara
hsngrms
dead-bodies-everywhere@hotmail.com
2012
hsngrms
Atilla Öntaş
tarakbumba@gmail.com
2014
Atilla Öntaş
Emre FIRAT
emrefirat93@gmail.com
2013
2014
2015
Emre FIRAT

This section describes some tools and utilities in the MATE Desktop.

## Uygulama Çalıştırılması

Uygulama Çalıştır diyaloğu komut satırına erişim sağlar. Uygulama Çalıştır diyaloğunda bir komut çalıştırdığınızda, komuttan çıktı alamazsınız.

Komut satırından bir komut çalıştırmak için aşağıdaki adımları gerçekleştirin:

1. Uygulama Çalıştır diyaloğunu aşağıdaki yollardan biriyle açın:

   Bir panelden

     Uygulama Çalıştır düğmesini herhangi bir panele ekleyebilirsiniz. sayfasına bakın. Uygulama Çalıştır diyaloğunu açmak için Uygulama Çalıştır panel düğmesine tıklayın.

   Kısayol tuşlarını kullanarak

     Press AltF2. You can change the shortcut keys that display the Run Application dialog in the tool.

   Uygulama Çalıştır diyaloğu görüntülenecektir.

2. Çalıştırmak istediğiniz komutu boş alana girin veya bilinen uygulama listesinden bir seçim yapın.

   If you enter only the location of a file, an appropriate application will launch to open it. If you enter a web page address, your default web browser will open the page. Prefix the web page address with https://, as in https://mate-desktop.org.

   Daha önce çalıştırdığınız bir komutu seçmek için komut alanının yanındaki aşağı ok düğmesine tıklayın, ardından çalıştırılacak komutu seçin.

   Ayrıca komut satırına bir dosya eklemeyi seçmek için Dosya ile çalıştır düğmesini kullanabilirsiniz. Mesela, komut olarak emacs girebilir, ardından düzenlenecek bir dossya seçebilirsiniz.

   Uygulama veya komutu bir terminal penceresinde çalıştırmak için Uçbirimde çalıştır şıkkını seçin. Bu şıkkı içinde çalışacağı bir pencere oluşturmayan komutlar veya uygulamalar için kullanın.

3. Uygulama Çalıştır diyaloğundaki Çalıştır düğmesine tıklayın.

## Ekran Görüntüsü Alma

Ekran görüntüsünü aşağıdaki yollardan biriyle alabilirsiniz:

- Herhangi bir panelden

  Herhangi bir panele Ekran Görüntüsü Al düğmesi ekleyebilirsiniz. Bunun yapılışı hakkında talimatlar için sayfasına bakın. Tüm ekranın görüntüsünü almak için Ekran Görüntüsü Al düğmesine tıklayın.

- Kısayol tuşlarını kullanarak

  Bir ekran görüntüsü almak için aşağıdaki kısayol tuşlarını kullanın:

  Varsayılan Kısayol Tuşları | İşlev
  --- | ---
  Print Screen | Tüm ekranın görüntüsünü alır.
  AltPrint Screen | Etkin olan pencerenin ekran görüntüsünü alır.

  You can use the tool to modify the default shortcut keys.

- Menü Çubuğundan

  Uygulamalar Donatılar Ekran Görüntüsü Al şıkkını seçin.

- Terminalden

  Ekran görüntüsü almak için `mate-screenshot` komutunu kullanabilirsiniz. `mate-screenshot` komutu tüm ekranın görüntüsünü alır ve Ekran Görüntüsünü, Kaydet diyaloğunu görüntüler. Ekran görüntüsünü kaydetmek için Ekran Görüntüsünü Kaydet diyaloğunu kullanın.

  Ayrıca `mate-screenshot` komutu ile aşağıdaki gibi seçenekler kullanabilirsiniz:

  Seçenek | İşlev
  --- | ---
  `--window` | Odağın bulunduğu pencerenin ekran görüntüsünü alır.
  `--delay=saniyeler` | Belirtilen sayıda saniyenin ardından ekran görüntüsünü alır ve Ekran Görüntüsünü Kaydet diyaloğunu görüntüler. Ekran görüntüsünü kaydetmek için Ekran Görüntüsünü Kaydet diyaloğunu kullanın.
  `--include-border` | Pencerenin kenarlığını içeren bir ekran görüntüsü alır.
  `--remove-border` | Ekran kenarlığını içermeyen bir ekran görüntüsü alır.
  `--border-effect=shadow` | Bir ekran görüntüsü alır ve etrafında bir gölge eğim etkisi ekler.
  `--border-effect=border` | Bir ekran görüntüsü alır ve etrafına köşelik etkisi ekler.
  `--interactive` | Ekran görüntüsünü almadan önce seçenekleri ayarlamanızı sağlayan bir pencere açar.
  `--help` | Komutun seçeneklerini görüntüler.

Ekran görüntüsü aldığınızda, Ekran Görüntüsünü Kaydet diyaloğu açılır. Ekran görüntüsünü bir resim dosyası olarak kaydetmek için, ekran görüntüsü ismini girin, açılır listeden bir konum seçin ve Kaydet düğmesine tıklayın. Resmi panoya kopyalamak için Panoya Kopyala düğmesini kullanabilir veya başka bir uygulamaya sürükleyip bırakmakla aktarabilirsiniz.

## Yelp Yardım Tarayıcısı

### Başlangıç

Yelp Yardım Tarayıcı uygulaması, MATE ve diğer bileşenlerle ilgili belgeleri çeşitli biçimlerde görüntülemenizi sağlar. Bu biçimler docbook dosyalarını, HTML yardım sayfalarını, man sayfalarını ve info sayfalarını içerir (man ve info sayfaları için destek seçime bağlı olarak derlenmiş olabilir). Desteklenen farklı biçimlere rağmen Yelp, orijinal belge biçiminden bağımsız olarak birleşik bir görünüm ve his sağlamak için elinden gelenin en iyisini yapar.

Yelp Help Browser is internationalized, meaning that it has support to view documents in different languages. The documents must be localized or translated for each language and installed properly for Yelp Help Browser to be able to view them.

### Yelp'in Başlatılması

#### Yelp Yardım Tarayıcsını Başlatmak

Yelp Yardım Tarayıcısını aşağıdaki yollardan biriyle başlatabilirsiniz:

Sistem Menüsü

  Yardım şıkkını seçin

Komut Satırı

  Şu komutu çalışıtırın: `yelp`

#### Arayüz

Yelp Yardım Tarayıcısını başlattığınızda, aşağıdaki pencere görüntülenecektir.

##### Yelp Yardım Tarayıcısı Penceresi

Yelp Yardım Tarayıcısı, sayfasındaki şu unsurları içerir

Menü Çubuğu

  Dosya

    Bu menüyü Yeni bir Pencere Açmak, Bu Belge Hakkında sayfasını görüntülemek, güncel belgeyi Yazdırmak veya pencereyi Kapatmak için kullanın.

  Düzenle

    Bu menüyü Kopyalamak, Tümünü Seçmek, Bulmak veya Tercihlerinizi ayarlamak için kullanın.

  Git

    Bu menüyü Geri, İleri ve Yardım Konuları sayfasına gitmek için kullanın. Bir DocBook belgesi görüntülediğiniz zaman, bu menüü Sonraki Bölüme, Önceki Bölüme veya İçeriklere gitmek için kullanın.

  Yer İmleri

    Bu menüyü Yer İmleri eklemek veya Yer İmlerini Düzenlemek için kullanın.

  Yardım

    Hakkında menü unsuru vasıtasıyla Yelp Yardım Tarayıcısı ve projeye katkıda bulunanlar hakkında bilgi görüntüleyin. Bu belgeyi İçerik menü unsuru ile veya F1 tuşuna basarak açın.

Araç Çubuğu

  Geri

    Belge geçmişinizde geriye gitmek için bu düğmeyi kullanın.

  İleri

    Belge geçmişinizde ileriye gitmek için bu düğmeyi kullanın.

  Yardım Konuları

    Bu düğmeyi içeriğin ana tablosuna dönmek için kullanın ( sayfasında gösterilir).

Browser Pane

  Tarayıcı bölümü, içerik tablosu veya belgelendirmenin size sunulacağı bölümdür. İhtiyacınız olan belgelendirmeye gitmek için içerik tablosunu kullanın.

### Yelp'in Kullanımı

#### Bir Belge Açılması

Yelp Yardım Tarayıcısında bir belge açmak için:

- Herhanbi bir uygulamada Yardım İçindekiler şıkkına tıklayın

- İstenen belgeye gitmek için İçindekiler tablosunu kullanın.

- Bir Docbook XML dosyasını Caja'dan Yelp penceresine veya başlatıcısına sürükleyebilirsiniz.

- F1 tuşuna basın.

Alternatif olarak, belirli bir belgeyi Yelp Yardım Tarayıcısını komut satırından başlatarak veya dosyaları Yelp'e sürükleyerek görüntüleyebilirsiniz. Daha fazla bilgi için sayfasına bakın.

#### Yeni bir Pencere Açılması

Yeni bir pencere açmak için:

- Dosya Yeni Pencere şıkkına tıklayın

- CtrlN tuşları birleşimini kullanın

#### Bu Belge Hakkında

Güncel olarak açık bulunan belge hakkında bilgi görüntülemek için:

- Dosya Bu Belge Hakkında şıkkına tıklayın

Bu seçenek sadece DocBook belgelendirmesi için mevcuttur. Yasal uyarılar ve belgelendirmeye katkıda bulunanlar genellikle bu bölümde listelenir.

#### Bir Sayfanın Yazdırılması

Yelp Yardım Tarayıcısında görüntüleyebildiğiniz herhangi bir sayfası yazdırmak için:

- Dosya Bu Sayfayı Yazdır şıkkını seçin

#### Bir Belgenin Yazdırılması

Bir belgenin tamamını yazdırmak için:

- Dosya Bu Belgeyi Yazdır şıkkına tıklayın

Bu seçenek sadece DocBook belgelendirmesi için mevcuttur.

#### Bir Pencerenin Kapatılması

Yelp Yardım Taraycısında bir pencereyi kapatmak için aşağıdaki adımları gerçekleştirin:

- Dosya Pencereyi Kapat şıkkını seçin

- CtrlW tuş birleşimini kullanın

#### Tercihlerin Ayarlanması

Yelp Yardım Tarayıcısında tercihlerinizi ayarlamak için:

- Düzenle Tercihler şıkkına tıklayın

gibi görünen bir pencere açılacaktır:

##### Yelp Yardım Taraycısı Tercihler Penceresi

Bu diyalogda mevcut olan seçeneklerin işlevleri şunlardır:

Sistem yazıtiplerini kullan

  Belgelendirmeyi MATE Masaüstü'nün kullandığı varsayılan yazıtipleri ile görüntülemek için bu şıkkı seçin.

  Belgelendirmeyi kendi yazıtipleriniz ile görüntülemeyi seçmek için bu şıkkın seçimini kaldırın ve Değişken Genişlik veya Sabit Genişlik metinlerinin önündeki düğmelere tıklayın.

  Değişken Genişlik

    Bu, statik veya sabit genişlikte bir yazıtipi gerekli olmadığında kullanılacak yazıtipidir. Metnin çoğunluğu bu tipte olacaktır.

  Sabit Genişlik

    Bu, tüm metin karakterlerinin aynı boyutta olması gerektiğinde kullanılacak yazıtipidir. Bu yazı tipi genellikle komutları, program bloklarını veya bu kategorilere giren diğer metinleri belirtmek için kullanılır.

Klavye ile Gezin

  Eğer içinde bir imleç görmek isterseniz bu şıkkı tıklayın. Bu, imlecin belgede nerede olduğunu göstererek belgeye daha kolay göz atmanızı sağlar.

#### Belge Geçmişinde Geriye Gidiş

Belge geçmişinde geriye gitmek için:

- Git Geri şıkkını seçin

- AltSol tuş birleşimini kullanın

- Use the Back button in the Toolbar

#### Belge Geçmişinde İleriye Gidiş

Belge geçmişinde ileriye girmek için:

- Git İleri şıkkını seçin

- AltSağ tuş birleşimini kullanın

- Use the Forward button in the Toolbar

#### Yardım Konularına Gidiş

Yardım Konularına gitmek için:

- Git Yardım Konuları şıkkını seçin

- AltHome tuş birleşimini kullanın

- Use the Help Topics button in the Toolbar

#### Önceki Bölüme Gidiş

Önceki bölüme gitmek için:

- Git Önceki Bölüm şıkkını seçin

- AltYukarı tuş birleşimini kullanın

Bu seçenek sadece DocBook biçimli belgelerde mevcuttur.

#### Sonra Bölüme Gidiş

Sonraki bölüme gitmek için:

- Git Sonraki Bölüm şıkkını seçin

- AltAşağı tuş birleşimini kullanın

Bu seçenek sadece DocBook biçimli belgelerde mevcuttur.

#### İçindekilere Gidiş

Bir belge için içindekilere gitmek için:

- Git İçindekiler şıkkını seçin

Bu seçenek sadece DocBook biçimli belgelerde mevcuttur.

#### Bir Yer İmi Eklenmesi

Belirli bir belgeye bir yer imi eklemek için:

- Yer İmleri Yer İmi Ekle şıkkını seçin

- CtrlD tuş birleşimini kullanın

gibi görünen bir pencere açılacaktır.

##### Yer İmi Ekleme Penceresi

İstediğiniz yer imi başlığını Başlık metin girme alanına girin. Ardından Ekle düğmesine tıklayarak yer imini ekleyin veya İptal düğmesine tıklayarak işlemi iptal edin.

#### Yer imlerini Düzenle

Yer imleri koleksiyonunuzu düzenlemek için:

- Yer İmleri Yer İmlerini Düzenle... şıkkına tıklayın

- CtrlB tuşları birleşimini kullanın

gibi bir pencere açılacaktır.

##### Yer İmlerini DÜzenleme Penceresi

Bu pencereyi kullanarak yer imlerinizi aşağıdaki yollarla yönetebilirsiniz:

Open

  Use this button to open the selected bookmark in a new window.

Rename

  Use this button to rename the title of your bookmark.

Remove

  Use this button to delete the bookmark from your collection.

Once you are finished managing your bookmarks, click the Close button to exit the Edit Bookmarks Window.

#### Yardım Alma

To get help to use Yelp Help Browser (and see this document):

- Yardım İçindekiler şıkkına tıklayın

### Gelişmiş Özellikler

#### Belli Belgelerin Açılması

##### Dosya Yöneticisinden Belge Açılması

XML dosyası gibi bir belgeyi dosya yöneticisinden açmak için dosyayı Caja Dosya Yöneticisinde açın veya ikonu Caja'dan Yelp belge bölümüne veya başlatıcısına sürükleyin.

##### Belge Açmak için Komut Satırının Kullanımı

Yelp Yardım Tarayıcısı belgelerin komut satırından açılmalarını destekler. Kullanılabilecek bir dizi URI (Uniform Resource Identifiers yani Tekdüzen Kaynak Tanımlayıcıları) vardır. Bunlar şunları içerir:

`file:`

  Bu URI'yi yelp ile bir dosyaya erişmek istediğinizde kullanın, mesela:

      yelp file:///usr/share/help/C/mate-control-center/config-mouse.xml

`help:`

  Bu URI'yi tipik olarak DocBook biçiminde yazılmış olan MATE yardım belgelerine erişmek istediğinizde kullanın.

      yelp help:mate-terminal

  Eğer yardım belgesini belirli bir bölümde açmak istiyorsanız URI'nin sonuna bir eğik çizgi ekleyin ve bunu bölüm kimliğinin izlemesi gerektiğini unutmayın.

      yelp help:mate-user-guide/yelp-advanced-cmdline

`man:`

  Use this URI when you want to access a particular man page. You can append the section of the man page you would like to view if there are multiple man pages with the same name. The section number should be enclosed in parentheses and therefore it may be necessary to escape the argument so that the shell does not interpret the parenthesis.

      yelp man:mate-panel

  veya

      yelp 'man:intro(1)'
      yelp 'man:intro(2)'

`info:`

  Belirli bir GNU info sayfasına erişmek istediğinizde bu URI'yi kullanın.

      yelp info:make

#### İçeriğin Talep Üzerine Yenilenmesi

Yelp Yardım Tarayıcısı, güncel olarak açık bulunan DocBook belgesini tekrar yükleyecek CtrlR kısayol tuşarını destekler. Bu, geliştiricilerin belgelere yapılan değişiklikleri hemen görmelerini sağlar.

### Daha Fazla Bilgi

This section details some helper applications which Yelp Help Browser uses, and provides resources where you can get more information about Yelp Help Browser.

#### Scrollkeeper

Yelp Yardım Tarayıcısı DocBook ve HTML belgelendrimelerin içerik tablosunu oluşturmak için ve ayrıca her belge için tercümeleri takip etmek için scrollkeeper'ı kullanır.

#### MATE Belgelendirme Araçları

MATE ile dağıtılan belgeler, çeşitli şeyler için bu yardımcı programları kullanır:

- Ease translation of documents to different languages.

- Provide a set of tools to help package and install documentation into the correct location and register the documentation with scrollkeeper.

- Perform conversion from DocBook format to a format suitable for display.

Yelp Help Browser relies on MATE XSLT Stylesheets to perform conversion from DocBook to HTML. MATE Documentation Build Utilities are relied upon by application authors to install and register documentation within the help system.

#### Ana Sayfa ve e-Posta Listesi

For further information on Yelp Help Browser, please visit the Documentation Project homepage, `http://mate-desktop.org`, or subscribe to the mailing list, `http://ml.mate-desktop.org/listinfo/mate-dev`.

### MATE Belgelendirme Projesine Katılım

If you are interested in helping produce and update documentation for the MATE project, please visit the Documentation Project homepage: `http://wiki.mate-desktop.org/dev-doc:doc-team-guide?s[]=users[]=guide#mate_documentation_team`